Το κολλαγόνο έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, κυρίως λόγω της σύνδεσής του με την υγεία και την εμφάνιση της επιδερμίδας, αλλά και με τις αρθρώσεις, τους τένοντες, τα οστά και άλλους συνδετικούς ιστούς. Και κάπου εδώ προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: μπορεί ένα απλό ζελέ ψυγείου να μας προσφέρει κολλαγόνο;
Η απάντηση είναι «εξαρτάται». Το ζελέ μπορεί να περιέχει ζελατίνη, η οποία προέρχεται από κολλαγόνο που βρίσκεται στους συνδετικούς ιστούς των ζώων. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ζελέ ψυγείου περιέχει σημαντική ποσότητα κολλαγόνου ή ότι η κατανάλωσή του αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού. Η ζελατίνη αποτελεί προϊόν διάσπασης του κολλαγόνου και, όταν καταναλώνεται, πέπτεται και διασπάται σε αμινοξέα και μικρότερα πεπτίδια, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται από τον οργανισμό.
Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να ξεχωρίσουμε είναι το είδος του ζελέ. Ένα επιδόρπιο του εμπορίου μπορεί να περιέχει ζελατίνη, αλλά μπορεί επίσης να έχει ως βασικό συστατικό άλλους πηκτικούς παράγοντες, όπως φυτικά συστατικά. Παράλληλα, η διατροφική αξία κάθε προϊόντος διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη συνταγή και την ποσότητα των συστατικών του.
Ακόμη και όταν υπάρχει ζελατίνη, δεν θα πρέπει να θεωρούμε αυτομάτως ότι παίρνουμε μια συγκεκριμένη ποσότητα κολλαγόνου που κατευθύνεται στην επιδερμίδα ή στις αρθρώσεις. Ο οργανισμός δεν «στέλνει» αυτούσιο το κολλαγόνο που καταναλώνουμε σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Το διασπά κατά την πέψη και αξιοποιεί τα συστατικά του ανάλογα με τις ανάγκες του.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η ζελατίνη είναι άχρηστη. Περιέχει αμινοξέα που συμμετέχουν στη δημιουργία πρωτεϊνών και έχει μελετηθεί, μεταξύ άλλων, για τη σχέση της με τη σύνθεση κολλαγόνου. Σε μικρή μελέτη, η κατανάλωση ζελατίνης εμπλουτισμένης με βιταμίνη C πριν από άσκηση συνδέθηκε με αύξηση δεικτών σύνθεσης κολλαγόνου. Τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν αρκούν για να μετατρέψουν το ζελέ ή τη ζελατίνη σε «θαυματουργή» τροφή.
Πώς μπορεί να πάρουμε κολλαγόνο με φυσικό τρόπο;
Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη του ανθρώπινου οργανισμού και αποτελεί σημαντικό δομικό συστατικό του δέρματος, των οστών, των τενόντων, των χόνδρων και άλλων συνδετικών ιστών. Ο οργανισμός μας έχει τη δυνατότητα να το παράγει, χρησιμοποιώντας αμινοξέα και συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνουμε μέσω της διατροφής.
Τροφές ζωικής προέλευσης που περιέχουν συνδετικό ιστό, όπως ορισμένα κομμάτια κρέατος, αλλά και το δέρμα και τα οστά ψαριών, μπορούν να παρέχουν κολλαγόνο. Η ζελατίνη και ο ζωμός από οστά αποτελούν επίσης παράγωγα τροφίμων πλούσιων σε κολλαγόνο, αν και η πραγματική περιεκτικότητα μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την πρώτη ύλη και τον τρόπο παρασκευής.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος, εξίσου σημαντικός τρόπος να υποστηρίξουμε φυσιολογικά την παραγωγή κολλαγόνου: να δίνουμε στον οργανισμό τα απαραίτητα «δομικά υλικά». Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης από τροφές όπως ψάρια, αυγά, γαλακτοκομικά, πουλερικά, κρέας, όσπρια και σόγια προσφέρει αμινοξέα που συμμετέχουν στη σύνθεση του κολλαγόνου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η βιταμίνη C. Ο οργανισμός τη χρειάζεται για τη βιοσύνθεση του κολλαγόνου, επομένως τροφές όπως τα εσπεριδοειδή, οι πιπεριές, οι ντομάτες, τα φυλλώδη λαχανικά και τα μούρα μπορούν να αποτελούν σημαντικό μέρος μιας διατροφής που υποστηρίζει τη φυσιολογική παραγωγή του.
Στη διαδικασία συμμετέχουν επίσης και άλλα θρεπτικά συστατικά, όπως ο ψευδάργυρος, ο οποίος βρίσκεται μεταξύ άλλων σε θαλασσινά, όσπρια, κρέας, ξηρούς καρπούς, σπόρους και προϊόντα ολικής άλεσης.
Η συζήτηση γύρω από το κολλαγόνο συχνά επικεντρώνεται σε συμπληρώματα, σκόνες και ροφήματα. Υπάρχουν μελέτες που έχουν καταγράψει πιθανές βελτιώσεις σε παραμέτρους όπως η ελαστικότητα και η ενυδάτωση της επιδερμίδας, ενώ έχουν εξεταστεί και πιθανές επιδράσεις στις αρθρώσεις. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρά ώστε να θεωρείται δεδομένο ότι ένα συμπλήρωμα κολλαγόνου θα προσφέρει σε όλους τα ίδια οφέλη.
Για αυτό και η πιο ουσιαστική προσέγγιση δεν είναι να αναζητήσουμε μία μόνο τροφή που «χαρίζει κολλαγόνο», αλλά να φροντίσουμε συνολικά τη διατροφή και τον τρόπο ζωής μας. Επαρκής πρωτεΐνη, φρούτα και λαχανικά, τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C και ψευδάργυρο, αλλά και προστασία από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο, αποφυγή του καπνίσματος, περιορισμός του υπερβολικού αλκοόλ, καλός ύπνος και τακτική άσκηση αποτελούν μέρος μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διατήρηση της υγείας των ιστών και της επιδερμίδας.
Τελικά, λοιπόν, αν το επόμενο ζελέ ψυγείου περιέχει ζελατίνη, πράγματι περιέχει ένα παράγωγο του κολλαγόνου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελεί από μόνο του σημαντική ή επαρκή πηγή κολλαγόνου. Για να υποστηρίξουμε τη φυσιολογική παραγωγή του, το πιο σημαντικό είναι να προσφέρουμε στον οργανισμό μια ισορροπημένη διατροφή με αρκετή πρωτεΐνη και τα απαραίτητα μικροθρεπτικά συστατικά, αντί να βασιζόμαστε σε ένα και μόνο τρόφιμο.
